Kız istemenin bütün ziyareti çoğu zaman bir iki cümlelik bir ana bağlıdır: Damat tarafının büyüğü sözü alır, kızı ister; kız tarafı cevap verir. O birkaç cümle, kahvelerin içildiği odada herkesin nefesini tuttuğu andır. Bu yazıda kız isteme konuşmasını kimin yapacağını, klasikten moderne farklı tonlarda kız isteme sözlerini, kız tarafının verebileceği cevapları, yanınızda ne götüreceğinizi, tuzlu kahve geleneğini ve ziyaretin akışını anlatıyoruz. Örnek konuşmaların hepsi bu yazı için yazıldı; isimleri ve ayrıntıları kendinize göre değiştirerek kullanabilirsiniz.
Önce bir not: her ailenin kendi usulü var
Kız isteme Türkiye'nin her yerinde yaşanan bir gelenek, ama ayrıntıları yöreden yöreye ve aileden aileye değişir. Kimin konuşacağı, kaç kişiyle gidileceği, cevabın aynı akşam verilip verilmeyeceği, sözün hemen ardından yapılıp yapılmayacağı ailelerin alışkanlığına bağlıdır. Aşağıdaki çerçeve genel bir yol haritasıdır. İki aile farklı yörelerdense, ziyaretten önce çiftin kendi ailelerine "sizde nasıl yapılır" diye sorup birbirine aktarması, o akşamı herkes için rahatlatır.
Kız istemeden sonra gelen söz ve nişan adımlarını ayrıntılı olarak söz ve nişan töreni nasıl yapılır yazımızda anlattık. Bu yazı yalnızca istemeye, yani o akşamın konuşmalarına odaklanıyor.
Kız isteme konuşmasını kim yapar
Geleneksel olarak sözü damat tarafının en saygın büyüğü alır: dede, amca, aile içinde sözü dinlenen bir büyük ya da damadın babası. Bazı ailelerde bu iş için mahallenin ya da ailenin tanıdığı, hatırı sayılır bir kişi de davet edilir. Damadın babası hayatta değilse ya da ziyarete katılamıyorsa annesi, ağabeyi ya da amcası konuşabilir; burada ölçü, ailenin en uygun gördüğü kişidir.
Kız tarafında cevabı genellikle gelin adayının babası verir. Baba yoksa annesi, dedesi, amcası ya da ağabeyi cevaplayabilir. Bazı ailelerde cevaptan önce gelin adayının fikri sorulur; bugün pek çok aile bunu açıkça yapıyor ve bu çok yerinde bir incelik.
Damat adayı çoğu ailede istemede konuşmaz, sessizce oturur; bu da geleneğin bir parçasıdır. Bazı modern ailelerde ise büyüğün konuşmasından sonra damat adayı kısa bir iki cümle ekler. Bunu yapacaksa kısa, saygılı ve içten olmalı.
Kız isteme sözleri: damat tarafı için örnek konuşmalar
Konuşma uzun olmak zorunda değil. Çoğu zaman en etkili olanı, kısa, net ve sıcak olanıdır. Aşağıda farklı tonlarda örnekler var.
Klasik ve kısa
Allah'ın emri, Peygamber'in kavli ile kızınız Elif'i oğlumuz Can'a istiyoruz.
En bilinen kalıptır ve pek çok ailede hâlâ bu cümleyle istenir. Tek başına da yeterlidir; çoğu zaman ardından kısa bir hayır duası gelir.
Klasik ve biraz daha uzun
Bugün evinize hayırlı bir iş için geldik. Gençlerimiz birbirini tanımış, sevmiş; biz de büyükleri olarak bu birlikteliğe dua etmek istiyoruz.
Allah'ın emri, Peygamber'in kavli ile kızınız Elif'i oğlumuz Can'a istiyoruz.
Allah ikisini de birbirine layık etsin, yuvalarını mutlu kılsın.
Modern ve sıcak
Sizi tanımaktan çok mutluyuz. Can, Elif'ten söz etmeye başladığından beri bu akşamı bekliyorduk.
İki genç kararlarını vermiş; biz de onların yanında olduğumuzu göstermek için buradayız.
İzninizle, kızınız Elif'i oğlumuz Can'a istiyoruz. Ona kendi kızımız gibi sahip çıkacağımızdan emin olabilirsiniz.
Gençlerin kararını öne çıkaran
Biliyoruz ki bu kararı asıl veren onlar. Biz bugün buraya, iki ailenin de bu kararın arkasında durduğunu söylemek için geldik.
Sizin de rızanız ve duanızla, Elif'i Can'a istiyoruz.
Biraz tebessümle
Kahvemizi içtik, tadına da hiç bakmadan "çok güzel olmuş" dedik.
Lafı fazla uzatmayalım: Bu evin kızını bizim oğlumuza vermenizi rica etmeye geldik.
Allah'ın emri, Peygamber'in kavli ile Elif'i Can'a istiyoruz.
Esprili bir giriş havayı yumuşatır, ama iki ailenin birbirini ne kadar tanıdığına göre ayarlanmalı. İlk kez tanışılan bir akşamda ölçülü kalmak her zaman daha güvenlidir.
Annenin ağzından
Can'ın babası bugün aramızda olsaydı bu sözleri o söyleyecekti. Onun yerine ben, onun da duasını alarak söylüyorum:
Kızınız Elif'i, Allah'ın izniyle oğlumuz Can'a istiyoruz.
Damat adayının kısa eklemesi
Ben de bir şey söylemek isterim: Elif'e ve bu eve hak ettiği saygıyı göstereceğime söz veriyorum. Duanızı bekliyorum.
Kız isteme konuşmasını hazırlarken
Konuşmayı yapacak büyük için o an heyecanlı olabilir; en tecrübeli amcalar bile cümlenin ortasında gelin adayının adını karıştırabilir. Birkaç küçük hazırlık işi kolaylaştırır:
- İsimleri doğru söyleyin. Gelin adayının ve ailesinin adlarını, varsa ikinci adlarını önceden sorun. Kız tarafının büyüğüne nasıl hitap edileceğini de öğrenin: "Hasan Bey" mi, "Hasan Ağabey" mi?
- Kısa bir kartla gidin. Ezberlemek gerekmez; cebe konan küçük bir kart, telefondan okumaktan çok daha sıcak görünür.
- Bir kez sesli deneyin. Evde bir kez söylemek, cümlelerin ağızda nasıl durduğunu gösterir.
- Uzatmayın. Bir dakikayı geçen bir konuşma çoğu zaman gereksizdir. Asıl söylenecek tek bir cümledir, gerisi o cümlenin hazırlığıdır.
- Ailenin diliyle konuşun. Dindar bir aile için klasik kalıp, daha seküler bir aile için modern bir konuşma uygun olabilir. İki aileyi tanıyan çiftin fikrini sormak burada çok işe yarar.
Kız tarafının cevabı: örnek sözler
Cevap da konuşma kadar önemlidir. Kız tarafı onay veriyorsa bunu sıcak ve kısa bir cümleyle söyler; hemen cevap vermek istemiyorsa bunu da kırmadan dile getirebilir.
Klasik onay
Allah'ın emriyle verdik. Allah hayırlı, uğurlu etsin.
Kızın fikrini sorarak
Biz kızımızın mutluluğundan başka bir şey istemeyiz. Kararı onun; o razıysa biz de razıyız.
Elif, kızım, sen ne dersin?
Bu cevabın ardından gelin adayının başını sallaması ya da kısa bir "evet" demesi yeterlidir. Pek çok aile bu anı akşamın en anlamlı kısmı olarak hatırlar.
Sıcak ve uzun
Can'ı tanıdığımız günden beri onu sevdik. Bugün sizi de tanıyınca gönlümüz rahatladı.
Kızımızı size emanet ediyoruz; siz de ona kendi çocuğunuz gibi bakın.
Allah'ın izniyle verdik; Allah ikisini de bir yastıkta kocatsın.
Biraz tebessümle
Kahvenin tuzunu bu kadar güzel içen bir damadı geri çeviremeyiz.
Hayırlı olsun, verdik.
"Düşünelim" cevabı
Geldiğiniz için çok teşekkür ederiz, bizi onurlandırdınız. Aile olarak kendi aramızda bir konuşalım, size en kısa zamanda haber verelim.
Bazı yörelerde ilk ziyarette hemen evet denmez; cevabın sonraki bir ziyarette ya da telefonla verilmesi gelenektir. Bu çoğu zaman bir ret anlamına gelmez, bir saygı göstergesidir. Damat tarafının da bunu bilerek gitmesi, akşamı gereksiz bir gerginlikten kurtarır.
Söz aynı akşam yapılacaksa: kurdele kesilirken söylenenler
Onay verildikten sonra söz aynı akşam yapılıyorsa yüzükler takılır ve kırmızı kurdeleyi ailenin sevilen, mutlu bir evliliği olan bir büyüğü keser. Keserken kısa bir dua ya da dilek söylemek gelenektir:
Allah bu gençleri birbirine bağışlasın, bir yastıkta kocatsın. Hayırlı, uğurlu olsun.
Bu kurdeleyi kesiyorum ama aradaki bağ hiç kopmasın. Yolunuz açık, yuvanız sıcak olsun.
Kız istemeye giderken ne götürülür
- Çiçek: Genellikle gelin adayının annesine ya da gelin adayına verilen bir buket. Abartılı olması gerekmez; özenli olması yeter.
- Çikolata: Şık bir kutuda ya da tepside çikolata. Bazı ailelerde gümüş ya da kristal bir çikolatalık da hediye edilir.
- Söz aynı akşam yapılacaksa: Kırmızı kurdeleyle birbirine bağlanmış söz yüzükleri, kurdeleyi kesmek için bir makas ve bir tepsi.
- Yöreye göre: Bazı yerlerde baklava ya da yöresel bir tatlı, bazı yerlerde şerbet malzemesi de götürülür.
Ne götürüleceğinden emin değilseniz çiftin kendi aracılığıyla kız tarafının beklentisini sormak en kolay yoldur.
Kahve geleneği ve tuzlu kahve
Kız istemede kahveyi gelin adayı yapar ve misafirlere kendisi ikram eder. Bu, pek çok ailede gelin adayının odaya girip ziyaretin asıl konusunun açıldığı andır. Fincanlar genellikle önce en büyükten başlanarak sunulur.
Damat adayının kahvesine tuz koymak bu ziyaretin en bilinen şakasıdır. Damadın kahvesini yüzünü buruşturmadan içmesi, sabrının ve gelin adayına olan sevgisinin bir işareti olarak yorumlanır. Bazı gelin adayları tuz yerine biber ya da başka bir şey de katar; bazıları ise şakayı hiç yapmaz.
- Tuzu bir tutam ile sınırlı tutun; amaç bir gülümsemedir, damadı zor durumda bırakmak değil.
- Damat adayının tansiyon ya da benzeri bir sağlık durumu varsa tuz yerine sembolik bir şaka seçin ya da bu geleneği atlayın.
- Damat adayı tuzlu kahveyi bitirdiğinde ona bir bardak su ve normal bir kahve getirmek de güzel bir inceliktir.
Kız isteme ziyaretinin akışı
- Gün ve saat belirlenir. Ziyaret genellikle damat tarafının telefonla haber vermesiyle kararlaştırılır. Akşam yemeğinden sonraki saatler en yaygın tercihtir.
- Karşılama. Damat tarafı çiçek ve çikolatayla gelir, kız tarafı kapıda karşılar. Büyüklerin eli öpülür.
- Hoş beş. Sohbet bir süre havadan sudan gider; aileler birbirini tanır. Bu bölümü acele ettirmemek gerekir.
- Kahve. Gelin adayı kahveleri yapar ve ikram eder.
- İsteme. Damat tarafının büyüğü sözü alır ve kızı ister.
- Cevap. Kız tarafı cevabını verir; onay varsa iki aile birbirini tebrik eder.
- Şerbet ya da tatlı. Onay verildiyse pek çok ailede şerbet içilir ya da tatlı ikram edilir. Söz aynı akşam yapılacaksa yüzükler takılır ve kurdele kesilir.
- Uğurlama. Ziyaret genellikle bir iki saat sürer. Çok uzatmamak inceliktir.
Düğün tarihi, düğünün nasıl yapılacağı ve masraflar gibi konular çoğu zaman bu ilk akşamda değil, sonraki bir buluşmada, büyükler arasında daha sakin bir ortamda konuşulur.
Kız isteme adabı
- Kalabalık gitmeyin. Damat tarafından genellikle anne, baba ve bir iki büyük gider. Kız tarafında da yalnızca yakın aile bulunur.
- Kıyafet: Şık ama abartısız. Damat adayı için takım elbise ya da ceket yaygındır.
- Telefonları sessize alın. İsteme anında çalan bir telefon kimsenin hatırlamak istediği bir şey değildir.
- Hassas konuları açmayın. Para, masraf, çeyiz gibi konular ilk ziyaretin konusu değildir.
- Cevaba saygı gösterin. "Düşünelim" cevabını zorlamayın; teşekkür edip ayrılın.
- Sonrasını düşünün. Ertesi gün kısa bir telefonla teşekkür etmek iki aile arasındaki ilk bağı güçlendirir.
Söz ya da nişan için davet hazırlamaya geçtiğinizde söz davetiyesi ve nişan davetiyesi sayfalarına, metin örnekleri için nişan davetiyesi sözleri yazımıza bakabilirsiniz. WELLUNEX'teki açılış sahneleri arasında Türk kahvesinin buharıyla açılan bir sahne de var; kahveyle başlayan bu yolculuğu söz davetiyesinde devam ettirmek isteyenler için hoş bir ayrıntı.
Sık sorulan sorular
Kız isteme sözü nasıl söylenir?
En bilinen kalıp "Allah'ın emri, Peygamber'in kavli ile kızınız ...'i oğlumuz ...'a istiyoruz" cümlesidir. Bunun yerine gençlerin kararını öne çıkaran daha modern ve sıcak bir konuşma da yapılabilir.
Kız istemede kim konuşur?
Geleneksel olarak damat tarafının en saygın büyüğü, çoğu zaman dede, amca ya da baba konuşur. Kız tarafında cevabı genellikle gelin adayının babası ya da ailenin büyüğü verir.
Kız isteme ne kadar sürer?
Çoğu ziyaret bir iki saat sürer. Sohbet, kahve, isteme ve cevaptan sonra ziyareti fazla uzatmamak incelik sayılır.
Kız istemeye ne götürülür?
En yaygın olanı bir buket çiçek ve bir kutu çikolatadır. Söz aynı akşam yapılacaksa kurdeleye bağlanmış yüzükler, makas ve tepsi de götürülür.
Kız istemede tuzlu kahve neden yapılır?
Damat adayının kahvesine tuz koymak bir şakadır; kahveyi yüzünü buruşturmadan içmesi sabrının ve sevgisinin işareti sayılır. Tuz bir tutamla sınırlı tutulmalı, sağlık sorunu varsa atlanmalıdır.
Kız istemede hemen cevap verilmezse ne demek?
Bazı yörelerde ilk ziyarette cevap vermemek, aile içinde konuşmak için zaman istemek bir saygı göstergesidir ve ret anlamına gelmez. Cevap genellikle birkaç gün içinde telefonla ya da ikinci bir ziyarette verilir.
